گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از فقر مطلق در سال 1395


در این سال استان‌های سیستان‌وبلوچستان (38.3%)، کرمان (32.9%)، گلستان (30.7%)، قم (29.9%)، و هرمزگان (22.1%) بالاترین میزان جمعیت زیر خط فقر مطلق را دارند. در این بین، جمعیت زیر خط فقر در مناطق روستایی (35.3%) استان کرمان بیش از مناطق شهری (31%) است، و در سایر این استان‌ها، فقر مطلق در بین خانوارهای مناطق شهری بیش از مناطق روستایی شیوع دارد.

در این گزارش، مناطق شهری کشور در 4 خوشه و مناطق روستایی نیز در 5 خوشه، دسته‌بندی شده‌اند و برای هر خوشه، خط فقر جداگانه محاسبه شده است. روش محاسبه خط فقر برای هر خوشه نیز براساس تعیین خط فقر خوراکی و محاسبۀ هزینۀ غیرخوراکی در محدودۀ فقر براساس ضریب انگل است. براین‌اساس، ابتدا خط فقر سرانه (به ازای هر نفر) در خوشه‌های مختلف محاسبه شده و عدد به‌دست‌آمده در 2.7 ضرب شده است تا خط فقر مطلق برای یک خانوار 4 نفره به‌دست آید. خط فقر مطلق ماهانه در مناطق شهری برای خوشۀ اول 1 میلیون 109 هزار تومان، برای خوشۀ دوم 983 هزار تومان، برای خوشۀ سوم 1 میلیون و 365 هزار تومان، و برای خوشۀ چهارم 2 میلیون و 76 هزار تومان محاسبه شده است. خط فقر مطلق خانوار در مناطق روستایی نیز برای خوشه‌های اول تا پنجم بین 543 هزار تومان تا 1 میلیون 167 هزار تومان متفاوت است.

حدود 65 درصد خانوارهای مناطق روستایی در سه استان سیستان‌وبلوچستان، ایلام، و کهگیلویه‌وبویراحمد دارای فقر غذایی هستند. در مناطق شهری نیز در خوشه‌های مختلف بین 30 تا 40 درصد جمعیت کمتر از 2100 کالری در روز مصرف غذایی دارند. اگر در این گزارش، فقر خوراکی و غیرخوراکی از هم تفکیک شود، شیوع فقر غیرخوراکی کمتر از خوراکی است که نشان می‌دهد خانوارهای فقیر برای تأمین هزینه‌های ضروری غیرخوراکی (در همان سطح فقیرانه)، از کیفیت سبد خوراکی خود می‌زنند.