دانش آموزان دست به تیغ!


رواج پديده «خون بــازى» در بين دختران دبيرستانــى به گونــه اى مد شده كــه دخترها دست هايشان را به شكلى كه انگار رگشان را زده اند خط مى اندازند و پس از آنكه حسابى از آن خــون رفــت، جــاى زخــم را پانسمان مى كننــد. در واقع آنها قصد خودكشى ندارند. آنها فقط ميل به ديده شــدن دارند و مى خواهند بين همكلاسى هاى خــود كــم نياورند در اين بيــن «خون بازى»  بهترين راه براى ديده شدن است.

 اين خط خطى ها از كجا مى آيد؟

 برخى كارشناسان معتقدنــد كه اين دسته از دانش آمــوزان بــا ايــن رفتارهــا مى خواهند اعتراض شان را بيان كنند، اعتراض به وضعيت موجود خود يا اعتــراض به والدين.! ظاهر اين ماجرا به اين شكل است كه فرد بعد از دچار شدن بــه يك فشار روحى روانــى و يا در شرايطى غيرمعمــول اقدام به ايجاد خــط هايى بر روى پوســت دست خــود مى كند كــه از آن ها خون جارى شود. هر چند اين دانش آموزان برش هاى عميقى بر روى دست هاى خود نمى كشند اما به هرحــال رد ايــن خراش ها تا مدت هــا بر روى بدنشــان خواهد ماند و به صورت گوشت هاى اضافه روى دست هايشان باقی می ماند.

 نكته جالب تر اينكه با كمى جستجو در فضاى مجازى با تصاويرى از دست اين دانش آموزان مواجه مى شويم كــه پس از ارتكاب اين عمل؛ تصاوير دست ها و بدن خون آلود خود را با افتخار در شبكه هاى ارتباط جمعى منتشر مى كنند. تا جايى كه با انتشار عكس هاى خون بازى و علنى شــدن اين مشكل در جامعــه، بروز و شيوع اين رفتــار تبديــل به يك بيمارى مســرى در بين دختــران دبيرستانى شده است و به قول معروف ايــن روزها عــده ى زيــادى از دانش آموزان «دست به تيغ» مى شوند. 

بيمارى خود زنى كه در صــورت پيشگيــرى و يا عــدم كنترل آن مى توانــد منجر بــه خودكشى در فــرد شود. افــرادى كه خون بازى مى كننــد بعد از مدتى دچــار بروز تيك هاى عصبــى در حركاتشان مى شونــد. خــون بازهــا عمدتا بــا افت فشار مواجه انــد و احتمال ابتلا به برخى بيمارى هاى ديگر از جمله «عفونت» از ديگر مواردى است كه براى آنها مى تواند خطر ساز باشد. 

دیگر «خون بازی» نمی کنم! 

الهــه دختــر 15 سالــه اى كــه در يكــى از دبيرستان هاى شرق پايتخت مشغول به تحصيل است. او مى گويد: «از زمانى كه يادم مى آيد پدر و مادرم با هم جنگ و دعوا داشتند و هميشه با هم قهر بودند، وقتى 10 سالم شد، تصميــم بــه طلاق گرفتند و بعــد از 2 سال از هم جدا شدند و حالا من با پدرم زندگى مى كنــم. »

او دربــاره علــت رو آوردنــش به «خون بــازى» مى گويــد: «وقتى مــادرم سال گذشتــه ازدواج كرد خیلی  ناراحت شدم و احســاس كردم كه ديگر بــراى مادرم اهمیتی نــدارم. به همين دليل تصميم گرفتم اینجوری خودم را آرام كنم. اما  والدينشان حتى از ديدن جاى زخم روى دستهايــم  تعجبى نكردند و اصلا برايشــان اهميتى هــم نداشت.» 

الهــه در ادامه حرف هايــش گفــت: «چند وقت پيــش عمه ام ماجرا را فهميد. خيلى ناراحت شد و دعوايم كرد كه ديگر اين كار را نكنم. ديگــر هيچ وقت اين كــار را تكرار نمى كنم، انقدر مچ دست هايم خراشيده است كه ديگــر جايى براى خط انداختن نــدارد.  شايد اگر به عقــب بر مى گشتم راه بهترى را براى نشان دادن اعتراضم انتخاب مى كردم. 

النگو هایی از جنس زخم

سوگنــد دختر 15 سالــه ديگرى است كه در فاصله چند كيلومترى از مدرسه محل تحصيل الهه درس مى خواند. او مى گويد که هيچ مشكلى در زندگــى خود ندارد و تنها براى اينكه جلوى دوستــان همكلاســى اش كــم نيــاورد بــه «خون بــازى» روى آورده است. او براى اينكه در مدرســه به دوستانش نشان دهد اگر بخواهد حتــى مى تواند زخم هاى عميق تــرى بر روى بدنــش ايجاد كند چند وقــت پيش با تيغ براى خودش النگــو (اسمى كه خــودش روى زخم هايش گذاشته بود) درست كرده و از اينكه اين كار را انجام داده اصلا هم پشيمان نيست. او مى گويد:« من  هميشــه لباس هايى مى پوشم كه آستين هاى بلند داشته باشند تا بتوانم دست هايم را مخفى كنم و زخم هايم مشخص نباشند. 

احتمال افزايش آمار خودكشى نوجوانان در آينده نه چندان دور 

فاطمه موسوى، مشاورى است كه سال ها در يكى از مدارس دخترانه شرق تهران مشغول به كــار اســت، او درباره پدیده خون بازی در مدارس می گوید:« دختران نوجوان بسيارى را ديده ام كه معمولا ساعد دست هاى خود را تيغ مى زنند. البته آسيب زدن به خود صرفا مختص دختــران نوجــوان نيســت. پسرها نيــز چنين رفتارهايى دارند، البته اكثرا براى جلب توجه و ديده شدن در بين همسن و سال هاى خود دست به چنيــن اقداماتى مى زننــد. فيلم هايى كه از دست هاى زخمى ايــن دانش آموزان در فضاى مجازى منتشر مى شود خطر خودكشى نوجوانان در شرايط بحران را بالا مى برند و به اعتقاد من بايــد به مسئولان مــدارس و خانواده ها هشدار داده شــود كــه اين نوع رفتارهــا، معمولا يك زنــگ خطر است كه احتمــال آمار خودكشى نوجوانــان را در آينده اى نه چندان دور افزايش خواهــد داشت.»

 اين مشــاور در ادامه مى گويد: «حتى اگر اين خودزنى ها نوعى بازى در بين آنها هم باشــد، بازى خطرناكــى است كه خشونت زيــادى در آن نهفته است خشونتى كه از بستر اجتماعــى پديــد آمده است. زمانــى كه دانش آموزى جرات مى كند كه تيغ را به پوست خود نزديك كند يعنى تــرس از خودكشى ندارد به همين دليل مسئولان مدرســه و خانواده ها بايد احساس خطر بيشترى نسبت به رفتارهاى بعدى او داشته باشند؛ يعنــى به احتمال زياد آن فرد در آينده اى نزديك اقدام به خودكشى مى كند. »

موســوى همچنين با اشاره به اينكه اين نوع اختــلالات در بين دانش آموزان به نوعى آينه رفتارشــان در بيــن خانــواده اســت گفــت: «وضعيــت روانى نوجوانــان نشانگر وضعيت داخل خانواده هاى شان است. وقتى خانواده اى نابسامــان و پريشان است، طبيعتا فرزندانش هم مضطرب و خشمگين مى شوند. 

خود زنى، پديده اى نمايشى در بين دختران نوجوان

 حوريــه پورحنيفه؛ روانشنــاس اجتماعى در خصــوص گرايــش نوجوانــان بــه پديده «خون بازى» مى گويد:« شيوع پديده خود زنى در دخترهــا و بــه ويژه در بيــن دختران حالت نمايشــى دارد.»

پور حنيفه با اشــاره به نتيجه تحقيقــات به عمل آمده در ايــن رابطه خاطر نشان كرد: «تحقيقــات به دست آمده از آمار خود زنى دختر نوجوان ربطى به مدارس ندارد و در واقــع ريشه اصلى اين مسئله به روابط خانوادگى افراد مربوط است. »

وى فرزنــد پرورى از نــوع ديكتاتورى و يا سهــل انگارى را يكى از عوامــل خود زنى در دوران نوجوانــى دانست و گفــت: «در برخى از خانــواده ها؛ والديــن مميزى ها و سانسورهاى بيشمارى را براى فرزندانشان قرار مى دهند كه اين نوع محدوديت ها به نوعى باعث مى شود تا فرزندان به شكل هاى مختلف دست به اعتراض بزنند. متاسفانه بسيارى از خانواده ها فكر مى كنند كه دخترهايشان كه به سنين نوجوانى مى رسند، ديگر پدرهايشان نبايد آنهــا را نوازش كنند و چهــار چوبى را براى روابط پدر و دختر در نظر مى گيرند و بسيــارى از نوجوانان در اين مقطع سنى دچار خلاءهاى عاطفى مى شوند. زمانى كه دخترهاى همسن و سال در كنار هم از مشكلات خانوادگــى خود مى گوينــد در نهايت احساس همــدردى با همديگر مى كنند و در نهايت همه آنها به خود زنى فكر مى كنند و متاسفانه برخى از آنهــا در نتيجه، اين پديده نمايشى را تنها راه حل تسكين آلام و درد هاى خود مى دانند.»

پورحنيفــه با اشاره به اين نكته كه خانواده ها فكــر مى كننــد دخترهــا در سنيــن نوجوانى نمى توانند از خود مراقبت كنند و به همين دليل حس استقلال و قدرت را از آنها مى گيرند ادامه داد:« ايــن دخترها به خاطر اينكه به خانواده هاى خود ثابت كنند كه بزرگ و قدرتمند شده اند و قدرت تصميم گيرى دارند عكس هاى خود زنى خــود را در صفحه هاى مجــازى منتشر كرده و فكر مى كنند با انتشارعكس هاى خود زنى خود حــس «آزادى و قدرت» خود را به رخ ديگران مى كشنــد. درســت اســت كــه اين عــده از دانش آموزان اكثــر اوقات در مدارس تصميم مى گيرند كه دست به اين گونه رفتار بزنند اما ايــن مسئله اصلا ربطى بــه سيستم آموزش و پرورش ندارد و ريشه اصلى اين نوع اختلالات روانى در خانواده ها است. »

وى ضمــن ارائــه راه حل جهت جلوگيرى از بــروز اين نوع رفتار اظهــار داشت: «آموزش و پــرورش مى توانــد به عنوان اهــرم كمكى به خانواده ها آگاهى بدهد و مهارت هاى زندگى را در قالب مشكلات دختران نوجوان به خانواده ها گوشــزد كنــد. آنهــا مى توانند بــا برگزارى جلسه هاى مشــاوره براى والدين در مدارس و الزامى كــردن حضــور آنهــا در ايــن جلسات معضلات و آسيب هــاى جدى دانش آموزان را براى والدين بازگو و راهكارهاى مقابله با پديده خود زنى را در بين خانواده ها مطرح كنند.»