آزمایش خون‌ تان را در خانه تفسیر کنید


نكاتي كه بايد قبل از انجام آزمايش بدانيد!

هر آزمايشي اصول خاص خود را دارد. رعايت بعضي نكات باعث مي‌شود جواب دقيق‌تري از آزمايش بگيريد. در مقابل بعضي فعاليت‌ها و بي‌دقتي‌ها باعث مي‌شوند جواب آزمايش به صورت كاذب منفي يا مثبت شود يا اينكه مقادير پارامترهاي آن تغيير يابد. بنابراین اگر مي‌خواهيد آزمايش خون يا ادرارتان به بهترين نحو انجام شود، توصيه‌هاي دكتر محسن منشدي را فراموش نكنيد.

چرا بايد ناشتا باشيم؟

رعايت ناشتا بودن طي يك زمان مشخص براي انجام بعضي آزمايش‌ها مانند آزمايش قند خون ناشتا،‌تري گليسيريد، كلسترول و… الزامي است زيرا خوردن غذا مي‌تواند باعث تغيير در نتيجه آزمايش شود. درمورد آزمايش‌هاي ناشتا به اين نكات توجه كنيد:

–  شب قبل از آزمايش شام سبك ميل كنيد.

–  10 تا 12 ساعت قبل از مراجعه به آزمايشگاه هيچ گونه خوراكي يا آشاميدني جز آب ميل نكنيد. البته اگر محدوديت در مصرف آب توسط پزشك يا مسئولان آزمايشگاه تذكر داده شده باشد، مجاز به نوشيدن آب هم نخواهيد بود.

–  مسواك زدن طي زمان ناشتايي مجاز است.

–  طي مدت ناشتايي از استعمال دخانيات، جويدن آدامس، مصرف قرص‌هاي نرم‌كننده گلو، شربت‌هاي سينه، انجام تمرين‌هاي بدني و ورزش پرهيز كنيد.

–  در آزمايش‌هاي مربوط به چربي خون مثل‌تري گليسيريد و كلسترول مدت زمان ناشتايي لازم حداقل 12 ساعت است.

–  براي اندازه‌گيري نيتروژن اوره خون (BUN) هشت ساعت ناشتايي كافي است. آزمايش اسيد اوريك خون نيز نياز به حداقل هشت ساعت ناشتايي دارد. براي انجام آزمايش آهن هم 10 تا 12 ساعت ناشتايي لازم است.

–  براي انجام تست‌هاي كبدي نيازي به ناشتا بودن نيست اما براي گرفتن نتيجه دقيق‌تر بهتر است حداقل چند ساعت ناشتا باشيد. علاوه براين، حداقل از سه روز قبل از انجام اين آزمايشات نبايد هيچ گونه تزريق عضلاني انجام دهيد.

–  آزمايش هورمون‌هاي تيروئيدي نيازي به ناشتا بودن ندارد اما به دليل تاثير كدورت ناشي از خوردن چربي بر نتايج آزمايش، لازم است حداقل از سه ساعت قبل مواد غذايي مصرف نكنيد.

–  براي پيشگيري ازتاثير گرسنگي زياد نبايد بيش از 16 ساعت در حالت ناشتا باشيد.

–  در بعضي موارد لازم است قرص‌هاي مصرفي‌تان را قطع كنيد و بعد آزمايش بدهيد. پس حتما در اين مورد از پزشك خود يا مسئولان آزمايشگاه سوال كنيد.

قبل از آزمايش قند خون بدانيد. . .

يكي از آزمايشات لازم براي تشخيص بيماري ديابت، آزمايش قند خون دو ساعته است. در واقع ابتدا آزمايش قند خون ناشتا (FBS) پس از 10 تا 12 ساعت ناشتايي انجام مي‌شود و بعد برحسب درخواست پزشك معالج در آزمايشگاه به شما شربت قند مي‌دهند يا از شما درخواست مي‌شود تا صبحانه معمول خود را ميل كنيد و بعد از دو ساعت دوباره آزمايش دهيد. در اين آزمايش بايد به نكات زير توجه كنيد:

–  اگر ديابتي هستيد صبحانه‌اي را بخوريد كه هر روز به‌طور معمول مي‌خوريد.

–  اگر ديابتي نيستيد صبحانه‌اي شيرين حاوي 40 تا 75 گرم كربوهيدرات مناسب بخوريد.

–  با خوردن آخرين لقمه صبحانه زمان را يادداشت كرده و دقيقا دو ساعت بعد، براي خون‌گيري به آزمايشگاه مراجعه كنيد.

–  پس از صرف صبحانه و طي اين دو ساعت از مصرف هرگونه خوراكي يا نوشيدني يا كشيدن سيگار خودداري كنيد. فقط نوشيدن آب در حد متعارف مجاز است.

–  در فاصله خون‌گيري اول و دوم نبايد هيچ‌گونه تحرك غيرمتعارف مانند ورزش و پياده روي داشته باشيد.

–  آزمايش قند ناشتا و دو ساعته را در يك روز انجام دهيد.

–  آزمايش را حتما قبل از ساعت 10 صبح شروع كنيد طوري كه حداكثر تا ساعت 12 آزمايش قند دو ساعته به اتمام برسد.

چهار نكته مهم در مورد رژيم غذايي!

1. براي اندازه‌گيري كلسترول خون مي‌توانيد يك هفته پيش از انجام آزمايش با مشورت پزشك، رژيم غذايي معمولي داشته باشيد و منع مصرف چربي نداشته باشيد.

2. براي اندازه‌گيري نيتروژن اوره خون (BUN) بايد حداقل دو تا سه روز پيش از انجام آزمايش از مصرف گوشت زياد خودداري كنيد.

3. مصرف الكل به كبد آسيب مي‌زند، در نتيجه باعث مي‌شود بسياري از آنزيم‌هاي كبدي از جمله آلكالين فسفاتاز، SGOT، SGPT و. . . افزايش يابند.

4. براي تست آهن شب قبل از آزمايش نبايد غذاي غني از آهن مثل گوشت قرمز مصرف كنيد.

قبل از آزمايش پروستات بدانيد. . .

آزمايش PSA براي تشخيص زودرس بزرگي و سرطان پروستات انجام مي‌شود. اين آزمايش از اواسط دهه چهارم زندگي به‌طور منظم و حداقل سالي يك بار براي مردان توصيه مي‌شود. قبل از انجام اين آزمايش نكات زير را به خاطر بسپاريد:

–  يك هفته قبل از انجام آزمايش نبايد معاينه پروستات، نمونه‌برداري از آن يا معاينه مقعد انجام شود.

–  48 ساعت قبل از انجام آزمايش نبايد انزال يا مقاربت جنسي داشته باشيد. همچنين نبايد در اين فاصله دوچرخه سواري كنيد.

–  در صورتي كه اخيرا از پروستات‌تان سونوگرافي شده است آن را به مسئول آزمايشگاه ارائه دهيد.

– راديوتراپي و داروهايي مثل تستوسترون مي‌توانند باعث افزايش نتايج اين آزمايش شوند. در اين موارد آزمايشگاه يا پزشك معالج خود را مطلع كنيد.

–  نمونه‌گيري تستوسترون بهتر است صبح انجام شود زيرا سطح اين هورمون صبح‌ها بالاتر است.

قبل از آزمايش ادرار بدانيد

آزمايش كامل ادرار براي تشخيص و اثبات وجود بعضي از مواد و سلول‌ها از جمله قند، پروتئين، خون، گلبول‌هاي سفيد و گلبول‌هاي قرمز انجام مي‌شود. در صورت وجود عفونت در ادرار نيز با انجام كشت ادرار مي‌توان به آن پي‌برد. در اين صورت با رشد باكتري‌هاي مسبب عفونت، نوع آنها و نحوه درمان مشخص خواهد شد. اگر نمونه ادرار در زمان جمع‌آوري آلوده شود نتايج آزمايش ادرار و كشت آن به خصوص از نظر تشخيص عفونت‌ها دچار اشكال خواهد شد. بنابراين حتما به نكات زير توجه كنيد.

–  بهترين نمونه جهت تشخيص عفونت‌هاي ادراري، نخستين ادرار صبحگاهي است.

–  براي تجزيه كامل ادرار بهتر است شب قبل، از مواد آبكي كمتري استفاده كنيد. پيش از انجام آزمايش نيز از نوشيدن مقادير زياد آب و مايعات خودداري كنيد.

–  در صورت امكان شب قبل از نمونه‌برداري حمام كنيد.

–  بهتر است قبل از نمونه‌گيري، محل خروج ادرار را با آب و صابون شست‌وشو داده و بعد با دستمال يك بار مصرف خشك كنيد.

–  از تماس پوست با دهانه يا قسمت داخلي درب يا داخل ظرف نمونه‌گيري اجتناب كنيد.

–  چند قطره اول ادرار را در توالت تخليه كنيد. سپس ظرف نمونه را تا نصفه پر كنيد.

– آزمايش كشت ادرار بايد قبل از شروع مصرف آنتي بيوتيك انجام شود. اگر در يك هفته گذشته آنتي بيوتيك مصرف كرده‌ايد به اطلاع پزشك و آزمايشگاه برسانيد. اگر هم در حال مصرف آنتي بيوتيك هستيد بهتر است با نظر پزشك معالج يك هفته پس از اتمام دارو آزمايش بدهيد.

نكته: در حالت طبيعي نبايد در ادرار پروتئين وجود داشته باشد. پروتئين در ادرار ممكن است نشانه صدمات كليوي، ديابت يا فشار خون بالا باشد.

بعد از جراحي آزمايش تيروئيد ندهيد!

پس از انجام جراحي به دليل استرس‌هاي شديدي كه به فرد وارد مي‌شود، در بيشتر موارد ميزان هورمون‌هاي تيروئيدي كاهش پيدا مي‌كند. بنابراين تا دو هفته بعد جراحي از انجام اين آزمايش خودداري كنيد. از طرف ديگر، قرص‌هاي ضد بارداري و آميودارون (داروي قلبي) باعث افزايش اين هورمون‌ها مي‌شوند. جالب است بدانيد كه غلظت هورمون‌هاي تيروئيدي در تابستان 20 درصد كمتر از زمستان است.

تفسیر آزمایش خون در خانه

آزمايش ادرار 24 ساعته براي چه كساني لازم است؟

در آزمايش ادرار 24 ساعته به دنبال مقادير فاكتورهايي مي‌گرديم كه از نظر كمي براي تشخيص بيماري به خصوص بيماري‌هاي كليوي به آنها نياز داريم. اما آزمايش معمولي ادرار به بررسي كيفي و سريع بيماري‌هايي مي‌پردازد كه وجودشان از طريق ادرار مشخص مي‌شود. در آزمايش ادرار 24 ساعته به اين نكات توجه كنيد:

1. اين نمونه بايد دقيقا طي 24 ساعت جمع‌آوري شود. به همين دليل گالني از طرف آزمايشگاه به شما داده مي‌شود كه ممكن است حاوي مواد نگهدارنده مايع يا جامد باشد. شما نبايد تحت هيچ شرايطي اين مواد را خالي يا آنها را بو كنيد.

2. مصرف مايعات را در زمان آزمايش طبق معمول انجام دهيد.

3. در ابتداي جمع‌آوري نمونه، اولين دفع ادرار را انجام دهيد و آن را دور بريزيد. سپس زمان دقيق را يادداشت كنيد، براي مثال ساعت هفت صبح. بعد از آن به مدت 24 ساعت يعني تا هفت صبح فردا تمامي نوبت‌هاي دفع ادرار را در ظرف مخصوص جمع‌آوري كنيد. آخرين نوبت دفع نيز بايد سر ساعت هفت انجام شود.

4. ظرف نمونه را ترجيحا در جاي خنک نگهداري كنيد.